Nokkur hugtök úr bjórheiminum
-Til baka-

Oft getur verið erfitt að átta sig á öllum þeim hugtökum ýmsum sem koma fyrir í heimi bjórsins og þá sér í lagi fyrir þau ykkar sem eruð rétt að stíga fyrstu skrefinn inn í þessa spennandi veröld.  Hér hef ég reynt að gera nokkrum þessara hugtaka einhver skil og vona ég að það geti gagnast einhverjum.

Glósur í stafrófsröð : A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

 A:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Abbaye öl (bjórstíll) - Ale (Öl) - Alkóhól - Altbier (bjórstíll)

Abbaye Öl :
Abbaye þýðir klaustur og er notað yfir belgískan bjórstíl sem bruggaður var í klaustrum í gamla daga til að hjálpa munkunum í gegnum föstuna. Í dag er ekki allt klausturöl ekta klausturöl, í þeim skilningi að það sé bruggað í klaustrum af raunverulegum munkum.  Til að greina á milli ekta og óekta klausturöls er orðið Trappist sett á það öl sem bruggað er af munkum innan veggja klaustranna. Trappist nafnið er einnig tilvísun til Trappist munkanna sem brugga bjórinn.  Þetta er þó allt klausturöl í þeim skilningi að það er bruggað á sama hátt og það er yfirleitt mjög sterkt (hvað alkóhól varðar), bragðmikið, stundum sætt og oft dálítið frúttað (þurrkaðir ávextir, bananar ofl).
Klausturöl er nær eingöngu framleitt í Belgíu en þó eru undantekningar eins og t.d. La Trappe frá Hollandi (Koningshoeven).  Í dag eru aðeins til 6 klaustur í heiminum sem brugga hið raunverulega Trappist öl, Chimay, Orval, Rochefort, Westvleteren, Westmalle og Achel sem öll eru í Belgíu.

Ale :
Ale er enska orðið yfir öl (sjá öl)

Alkóhól :
Þetta vita nú flestir hvað er, en alkóhól er samheiti yfir ethyl alcohol eða etanól og það er akkúrat þetta efni sem gersveppurinn framleiðir og gerir mann svona létt ruglaðan í kollinum ef maður fær of mikið af því!  Alkóhól er líka eiturefni fyrir líkamann og ber að umgangast með gát.

Altbier :
Alt þýður gamall á þýsku og er notað yfir bjórstíl (t.d. Dusseldorfer alt) í Þýskalandi sem er bruggaður með gömlu aðferðinni þ.e.a.s. eins og bjórinn var bruggaður fyrir 19. öld. Alt bjór er bruggaður með öl-sveppnum Saccharomyces cerevisiae og er því Öl. Bjórinn var geymdur í ísköldum hellum í langan tíma að gerjun lokinni til að draga úr hinum frúttaða eiginleika ölsveppsins.  Þetta eru oft rammir bjórar með ríkt humalbragð.

 

B:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Barley Wine (bjórstíll) - Bitter (bjórstíll) - Bjórstílarnir - Bock (bjórstíll)  - Bruggun - Bygg (barley)

Barley Wine :
Þetta er breskur bjórstíll (British strong ale) sem tilheyrir Öl-fjölskyldunni og er afar sterkur og svipar að því leiti til víns.  Alkóhólmagnið getur verið frá 6 og upp í 12 % þannig að menn eru að fá eitthvað fyrir sinn snúð hér.  Oftast er bjórinn rauðleitur eða koparlitaður (amber).  Barley Wine eru góðir bjórar til geymslu og batna  með aldrinum.

Bitter :
Bitter eða Bitur eins og ég kalla hann er afar humlað enskt öl sem oftast er selt af krana.  Nafnið er til komið sökum biturleika frá humlunum en þó er bjórinn alls ekki of rammur/bitur.   Oftast má svo greina smá sýrðan keim í restina.   Litur er frá því að vera brons og allt upp í dökk koparlitaður!  Hinn hefðbundni bitur er með um 3.75 - 4 % alkhól innanborðs en sérstakir bitter (special eða best bitter) geta verið frá 4.4 - 7.5 %.

Bjórstílarnir :
Til er aragrúi af mismunandi bjórstílum í heiminum í dag og ætla ég að nefna þá helstu hér eða svona því sem næst : ) 

Bock :
Upprunalega voru Bock bjórar hið fljótandi brauð hinna fastandi munka (ekki slæmt að fasta í þá daga).  Bock sem upprunalega kemur frá Þýskalandi er afar alkóhólríkur, maltaður og dökkur lager sem bruggaður var að hausti eða yfir vetur og svo drukkinn um vorið.

Bruggun :
Bruggun (sjá nánar hér) er það ferli kallað þar sem vatn, maltað bygg, humlar og gersveppur breytist í áfengan drykk sem við köllum bjór.  Til að byrja með þarf að brjóta flókna sterkjuna í bygginu niður í einfaldari sykrur sem gersveppurinn nýtir sér síðar.  Byggið er svo þurrkað og kallast þá malt og er þá tilbúið í bruggunina.   Maltið er svo sprengt og heitu vatni er bætt saman við og kallast þetta mesking en á þessu stigi er síðustu sterkjunni breytt í sykrur.  Að meskingu lokinni tekur við suða þar sem humli er bætt út í.  Humallinn hefur sótthreinsandi áhrif en hlutverk hans er einnig að gefa bjórnum hressandi og snarpt bragð og vega upp á móti sætu maltinu. Þegar þessari suðu er lokið hefst gerjunin þar sem gersveppurinn gæðir sér á maltinu og myndar um leið alkóhól og koltvíoxíð.  Bjórnum er svo tappað á flöskur og hann svo seldur.  Oft er bætt út í bjórinn meira af koltvíoxíði fyrir átöppun.

Bygg :
Bygg er korntegund sem notuð er við bruggun sem uppspretta sykurs fyrir gersveppinn. Bygginu er breytt í malt áður en það fer í bruggun.

C:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Cream Ale (bjórstíll - "Rjóma Öl" )

Cream Ale - Rjóma öl :
Þessi stíll sem upprunninn er frá Ameríku hljómar afskaplega djúsí ekki satt? Hins vegar er í raun ekkert sem minnir á rjóma í þessum stíl og skil ég ekki alveg hvaðan nafnið kemur.  Rjóma öl er eins og nafnið gefur til kinna bruggað með ölsvepp en svo er bjórinn látinn eldast í kulda líkt og lager. Stundum er jafnvel lager blandað saman við ölið.  Útkoman  er  svo milt, gyllt, fullskrokka föl öl.

D:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Dubbel/Double/Dobbel - Dortmunder Export (bjórstíll)

Dubbel/Double/Dobbel :
Belgískur öl er oftar en ekki í sterkari kantinum hvað alkóhól varðar og er alls ekki óalgengt að sjá 6% bjóra og allt upp í 10%. Belgar flokka bjóra sína í 3 flokka eftir alkóhólinnihaldi og er Dubbel notað yfir öl sem er í kringum 6%.  Hinir flokkarnir eru Tripel og Quadrupel!

Dortmunder Export  :
Hér er á ferð mjög vinsæll bjórstíll sem upprunalega var bruggaður á svæðinu í kringum borgina Dortmund í Þýskalandi.  Dortmúndarinn er oftast fullskrokka eðal lager sem er einhvers staðar á milli þurra þýska pilsnersins og hins sætari maltaða Munchen helles bjór.  Viðskeytið "export" þýðir ekki að þetta sé útflutt heldur bendir það til þess að þetta sé eðal lager eða premium lager.

E:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Eftirbragð - Eisbock (bjórstíll) - Esterar

Eftirbragð :
Eftirbragð er einfaldlega það sem við finnum í munninum eftir að sopanum hefur verið rennt niður.  Þá finnum við oft bragð sem er ekki það sama og af sjálfum sopanum heldur oft eitthvað allt annað.  Það er ekkert betra en góður bjór sem kemur manni svo skemmtilega á óvart með ljúfu og nettu eftirbragði sem varir lengi.  Algengt er að finna dauft kaffi í eftirbragði sem og sætt maltið af hinu belgíska öli. Lager gefur oft ljúfa humla og ýmislegt annað í lokin.

Eisbock :
Þetta er lager sem er búinn til með því að frysta bock bjór að gerjun lokinni.  Þetta er í raun ansi sniðug leið til að búa til alkóhól ríkan bjór því ísinn er fjarlægður, sem er að mestu vatn, og eftir stendur sætur, þungur og sterkur alkóhólríkur bjór.  Maður ætti að geta búið til svona bjór heima í frysti eða hvað?  : )

Esterar :
Öl sveppurinn er þekktur fyrir að framleiða estera við gerjun en esterar gefa bjórnum sinn "frúttaða" karakter.  Vínber, bananar og ferskjur eru dæmi um bragð sem rekja má til estera.

F:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Faro (bjórstíll) - Framboise (bjórstíll) - Froðuhaus - Frúttaður - Fylling - Föl Öl

Faro :
Faró er einn af þessum dularfullu belgísku öl bjórum sem sprottnir eru af hinum svo kallaða Lambic stíl. Faró er fölur eða brúnn Lambic sem upprunalega var framreiddur af krana á svæðunum í kringum Brussel.  Þessi bjór er gerjaður af viltu geri og örverum og svo endurgerjaður með kandís sykur eða karamellu, afurðin er svo líflegur, örlítið sætur en þó súr bjór sem minnir ögn á vín.  Gott dæmi er Mort Subite Faro.  Faró er mjög erfitt að nálgast í dag en þessi bjórstíll er nánast í útrýmingarhættu og er aðeins hægt að fá á stöku stað í Belgíu.

Framboise :
Framboise er einn af hinum hressandi ávaxtabjórum frá Belgíu.  Þetta er belgískur Lambic bjór sem bragðbættur er með hindberjum , hann er snarpur, freyðandi og hressandi og mjög lítið humlaður. Mjög spennandi bjórstíll sem minnir heilmikið á kampavín!

Froðuhaus :
Froðan er mikilvægur hluti bjórsins því hún gefur frá sér ilminn sem er stór þáttur í bragðinu!  Ég persónulega vil hafa fallega og endingagóða froðu á mínum bjór.  Froða sem snarkar í og hverfur fljótt ber vott um að lítið malt sé í bjórnum, mikill sykur og nánast of mikið af koltvíoxíði sem gerir bjórinn ögn súran.   Burt séð frá því hvort froða eigi að vera á bjór eða ekki þá á froðan að skilja eftir sig leifar innan á hliðum glassins þegar drukkið er en ekki hverfa bara eins og dögg fyrir sólu!
Umdeilt er hvað sé "rétt" hæð á froðuhausnum en það fer alveg eftir bjórstíl og hefð í viðkomandi héraði.

Frúttaður :
Þegar ég segi "frúttaður" þá er ég að lýsa ákveðnu bragði sem kemur fyrir í flestu öli sérstaklega belgíska ölinu.  Enska ölið er meira svona reykt þó svo að frúttið sé þarna líka.  Þetta er sem sagt orð sem ég bjó mér til en þýðir að einhvers konar ávaxtakeimur er yfir bjórnum.  Ferskur og ávaxtaríkur, t.d. bananar, epli eða bara eitthvað svona frútt! : )  Þessi keimur er sprottinn af esterum sem fylgja ölsveppnum Saccharomyces cerevisiae.

Fylling :
Með fyllingu er átt við hversu mikið finnur maður fyrir bjórnum í munninum. Er hann "þykkur" eða bara þunnur eins og hland?  Ég nota líka skrokk (body) yfir sama fyrirbærið eins og t.d. fullskrokka (góð fylling), meðalskrokka og svo framvegis. Prófið t.d. Duvel sem er mjög vel í holdum og svo Corona sem er bara ekki neitt neitt og þá sjáið þið vonandi hvað ég á við.

Föl öl :
Sjá Pale Ale!

G:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Gerjun - Gersveppur/Ger - Glösin - Gueuze (bjórstíll) , Grand Cru (bjórstíll)

Gerjun :
Gerjun (fermentation) er það kallað þegar gersveppurinn er gerjar bjórinn, þ.e.a.s. þegar hann breytir sykrum sem hann fær úr bygginu/hveiti (maltið) í vínanda og koltvísýring (CO2).  Án gerjunar væri bjór og einnig vín ferkar óspennandi ekki satt?

Gersveppuri/Ger :
Gersveppur eða ger (yeast) er örvera sem bruggarar nota til að gerja t.d. bjór en einnig er ger notað í bakstur.  Gersveppir lifa allstaðar í kringum okkur og eru á sveimi í andrúmsloftinu.  Í bjór eru aðallega notaðir tveir stofnar gers eða Saccharomyces uvarum sem notaður er í lager og svo Saccharomyces  cerevisiae sem gerjar ölið.  Í suma bjóra eru hins vegar ýmsar örverur í andrúmsloftinu látnar gerja bjórinn eins og t.d. lambic.

Glösin :
Glös eru jú auðvitað bara ílát sem menn drekka úr hinn ýmsa mjöð!  Bjórglös eru til að ýmsum stærðum og gerðum og jafnvel úr mismunandi efnum.  Oft hefur hver bjór sína sérstöku glasalögun sem hentar bjórnum best.  Glösin eru þá hönnuð með það að markmiði að draga fram akkúrat það úr bjórnum sem bruggarinn ætlaðist til. Sjá hér nánar um glösin.

Gueuze :
Þetta er einn af eðalbjórum Belga sem oft hefur verið líkt við Kampavín.  Þessi bjórstíll er búinn til með því að blanda saman gömlum þroskuðum Lambic við ungan Lambic .  Blandan er svo látin endurgerjast í flöskunni í lágmark eitt ár.  Gueuze er oftast í flöskum lokuðum með vírnetuðum korktappa líkt og kampavínsflöskurnar og bjórinn er frískandi og freyðandi.  Mjög spennandi stíll sem allir ættu að prófa ef tækifæri gefst.

Dæmi - Cantillon Gueuze

Grand Cru :
Þessi belgíski bjórstíll var áður bruggaður og geymdur og svo aðeins tekinn fram við sérstök tilefni á borð við giftingar, hátíðar og aðrar merkilegar uppákomur.  Grand Cru er rauður bjór eða rautt öl og hann er oftast mjög alkóhólríkur.  Bjórinn er látinn þroskast lengi í viðartunnum en við það fær hann mjólkurkennt og dálítið súrt bragð.

H:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Humlar (hops) - Hveitibjór (Weizen/Wheat beer/Witbier, bjórstíll)

Humlar (hops) :
Humlar eru eitt af grunnefnum bjórsins hvort sem um ræðir öl eða lager. Humlar gefa bjórum sinn snarpa, frískandi karakter og biturleika.  Þegar bjór mjög bitur eða rammur þá eru það líklegast humlarnir að verki en ekki alkóhólið eins og sumir telja.  Til er aragrúi af humla afbrigðum í heiminum og eru þessi afbrigði mismunandi að gæðum og eiginleikum.  Af "gæðahumlum" má t.d. nefna hina frægu Saaz humla sem koma frá Tékklandi og svo Hakkertau humlarnir þýsku en þessir humlar þykja mjög bragðgóðir og lítið beiskir.

Hveitibjór:
Hveitibjórar tilheyra öl-fjölskyldunni en eins og nafnið bendir til innihalda þeir hátt hlutfall af möltuðu hveiti.  Belgískir hveitibjórar innihalda t.d. allt að 40% hveiti á móti 50% af byggi.  Þekktastir eru hveitibjórarnir frá Þýskalandi (weissbier) og Belgíu (witbier) en Bandaríkin ofl. þjóðir brugga líka sína hveitibjóra. Þessir bjórar eru þekktir fyrir að vera afar svalandi og ferskir og þeir eru oftast gruggugir í glasi.  Hinir fornu ávaxtabjórar Belgíu Lambic, Kriek, Frambozen, Gueuze ofl kallar eru allt saman hveitibjórar.

Dæmi um hveitibjóra eru t.d. : Eichbaum (þýskur) og Hoegaarden (belgískur).

I:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Indverskur Föl Öl (bjórstíll)

Indverskur Föl Öl :
Enn einn bjórstíllinn! Þetta er eins konar afbrygði af ensku föl öli sem er afar vel humlað.  Í raun er þetta enskt öl sem flutt var til nýlendanna í Indlandi í gamla daga.  Hátt humal magnið og ríkulegt alkóhólinnihald gerði það að verkum að bjórinn hélt ferskleika sínum eftir langar siglingar frá Englandi til Indlands.  Þessi stíll var afar vinsæll á meðal breskra hermanna í Indlandi.

J:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Jólabjór

Jólabjór :
Eins og nafnið bendir til þá er hér á ferð hátíðarbjór.  Þ.e.a.s bjór sem er aðeins bruggaður um og yfir jólin en aldrei annars.  Oft eru jólabjórar þessir ósköp svipaðir venjulegum tegundum viðkomandi brugghúss nema að í þá eru notuð ýmis aukaefni og oft sérstakt karamellumalt til að fá jólafílinginn fram.  Sumir jólabjórar eru alkóhólríkari en það þykir oft henta á köldum vetrarkvöldum að geta yljað sér með góðan alkóhólríkan jólabjór.  Jólabjórarnir eru oftar en ekki dekkri en venjulegur lager en þó ekki svartir...meira svona koparlitaðir.   Sum brugghús gera alltaf sama jólabjórinn ár eftir ár en önnur koma alltaf með nýjan jólabjór á hverju ári. 

Dæmi um nokkra fína jólabjóra - Tuborg  Julebryg, Giraf Christmas , Albani Jule Bryg, Föroya Bjór Jóla Bryggj, Jólabjór Víkings, Delirium Christmas.  Einnig má benda á að Stella Artois var eitt sinn jólabjór en Stella þýðir jólastjarna.

K:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Klausturbjór (bjórstíll) - Kriek (bjórstíll) - Kölsch (bjórstíll

Klausturbjór :
Klausturbjór er bjórstíll frá Belgíu sem ættaður er úr hinum fornu klaustrum.  Í þá gömlu góðu þá var algengt að munkarnir brugguðu ákveðna gerð öls sem þeir svo notuðu til að hjálpa sér í gegnum föstuna...........eins konar fljótandi brauð.  Bjór þessi var matarmikill, alkóhólríkur og vel frúttaður.  Í dag er aðeins hægt að fá 6 alvöru klausturbjóra og bera þeir þá merkið Trappist sem þýðir að um alvöru klausturbjór er að ræða, þ.e.a.s. bruggaður innan veggja raunverulegs klausturs af raunverulegum munkum.  Til er aragrúi af klausturbjórum sem ekki eru Trappist en þetta eru afar ljúffengir bjórar sem bruggaðir eru eftir hinum fornu aðferðum munkanna.

Dæmi  - Leffe (ekki trappist) og  Chimay

Kriek :
Þetta er enn eitt belgíska undrið sem gert er úr Lambic sem bragðbættur er með kirsuberjum.  Berin eru marin og sett saman við bjórinn í síðari gerjun.  Afar frískandi bjór! Kriek þýðir kirsuber á flæmsku. 

Dæmi - Belle-Vue Kriek

Kölsch - kölski :
Kölski er gamall þýskur bjórstíll upprunninn frá Köln fyrir tíma lagersins.  Þetta er ljóst og stundum gruggað öl með léttum humlum og dálítið þurrt.  Frekar alkóhólríkur og örlítið mjólkurkenndur.

L:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Lager (bjórfjölskylda) - Lambic (bjórstíll)

Lager :
Í lager er notaður svo kallaður Saccharomyces uvarum gersveppur sem kann best við sig í lægra hitastigi og leitar niður að botni í gerjunartanknum á meðan á gerjun stendur.   Bruggun lagers tekur oftast mun lengri tíma en öl bruggun, enda er notað lægra hitastig.  Einkenni lager bjóra er mikill tærleiki, þeir eru snarpir, elegant og ferskir og að mínu mati mun einfaldari að gerð og yfir höfuð frekar einsleitir. Engu að síður eru að finna margar gerðir lagers og þá sérstaklega í Þýskalandi en Þjóðverjar eru snillingar í bruggun lagers.  Reyndar fæddist fyrsti lagerinn í Spaten-brugghúsinu í Munchen í Þýskalandi um miðja 19. öld og var þá dökkur.  Þessi dökki lager varð fljótlega afar vinsæll og kærkomin tilbreyting frá ölinu í þá daga. Ljósi lagerinn sem síðar kom bætti svo en betur og varð fljótlega vinsælasti bjórstíll veraldar og er enn í dag.

Lambic :
Þetta er elsti bjórstíll veraldar og er sá bjórstíll sem kemst næst hinum forna upprunalega bjór.  Lambic er belgískur hveitibjór sem gerjaður er með villtu geri og örverum úr andrúmsloftinu. Gerjunin fer fram í stórum eikartunnum sem geymdar eru í drungalegum köldum kjöllurum.  Lambic verður að innihalda lágmark 30% hveiti til að kallast ekta og er hveitið venjulega ómaltað.  Bjórinn er gruggugur, gulur, létt humlaður, froðukenndur og örlítið súr .  Lambic er svo oft bragðbættur með ýmsum ávöxtum svo sem ferskjum (peche), kirsuberjum (kriek) og hindberjum (framboise).  Vilji maður fá fortíð í flösku þá verður maður að smakka þennan.  Gueuze og Faro eru svo enn aðrir Lambic bjórar en Gueuze  er í raun bara blanda af gömlum og ungum Lambic bjór. Faro er svo sá allra sjaldgæfasti og er nánast í útrýmingarhættu og fæst aðeins í Belgíu.

M:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Malt - Maltaður - Möltun - Mars bjór (Marzenbier) - Munchen bjór (Munchner)

Malt :
Malt er eitt af hinum 4 hráefnum bjórs en maltið er í raun bygg sem hefur verið meðhöndlað með aðferð sem kallast "möltun" en við möltun er sterkja í bygginu brotin niður í nýtanlegar sykrur.  Malt eða maltað bygg er nauðsynlegt fyrir gersveppinn því þaðan fær sveppurinn sykrurnar sem hann notar í gerjuninni til að búa til vínanda. Við möltun þá er byggið látið safna í sig raka og svo spíra og loks er það þurrkað eftir ýmsum aðferðum eftir því hvaða áferð það á að fá. Þurrkun og hitastigi er stillt eftir því hvort sóttst er eftir dökkum eða ljósum bjór eða þar á milli.   Maltið hefur mikið að segja um það hvernig bjór verður úr brugguninni, gerð maltsins (afbrigðið), spírunartími og þurrkunar hitastig eru allt þættir sem skipta hér miklu máli.  ATH - sumir telja sig vera að drekka "maltbjór" þegar þeir eru með svarta eða dökka bjóra en það er alls ekki rétt.  Reyndar er það rétt með tilliti til þess að allir bjórar eru maltbjórar líka hinir ljósu lager bjórar! Liturinn ræðst einfaldlega af því hversu brennt/þurrkað maltið er sem notað er í bjórinn.

Maltaður :
Þetta er orðatiltæki sem ég nota persónulega til að lýsa bragði eða lykt bjórs.  Með maltaður þá á ég einfaldlega við að bjórinn er pínu sætur og maltið er áberandi.

Möltun :
Möltun er það ferli kallað þegar byggið er dreift á gólf og látið sjúga í sig raka og spíra.   Við það brjóta ensím í bygginu niður hluta af sterkjunni (fjölsykra) þannig að einfaldar einsykrur myndast.  Úr möltun verður til svo kallað "grænt malt" sem enn á eftir að fullvinna fyrir bruggunina.

Marzenbier - Mars bjór :
Þýskur hátíðarbjór sem vinsæll er á hinum fræga októberfest í Þýskalandi. Þetta er mjúkur, maltaður koparlitaður lager sem bruggaður er í mars og látinn eldast fram í septemberlok eða byrjun október.  Þýskir og tékkneskir humlar í mjög góðu jafnvægi.

Munchener :
Þessi dökki  lager er sá lager sem fyrst kom til sögunnar og markaði upphafið að algjörlega nýrri bjórfjölskyldu.  Dunkelinn fæddist í Spaten-brugghúsinu í Munchen í Þýskalandi um miðja 19. öld og vakti strax heimsathygli.  Bjórinn er nokkuð maltaður bæði hvað varðar bragð og lykt en samt í góðu jafnvægi með þýskum humlum.  Lítið rammur og léttur bjór.

P:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Pale Ale (Föl Öl , bjórstíll) - Pilsner (bjórstíll) -  Portari (bjórstíll)

Pale Ale :
Pale Ale eða föl öl er gamall enskur bjórstíll sem fyrst var bruggaður í Burton-on-Trent.  Á sínum tíma var þetta afar vinsæll bjórstíll á kostað hinu dekkri ensku bjóra.  Í raun eru þessir bjórar alls ekki fölir eða ljósir eins og ætla mætti heldur eru þeir brons- eða koparlitaðir.  Nafnið kom til vegna þessa að bjórstíllinn var þó heldur ljósari en hinir svörtu státar, portarar og dökk brúna enska ölið.  Bjórstíll þessi sem þróaður var á 18. öld er vel humlað og fullskrokka kvikindi.

Pilsner :
Pilsner er án efa frægasti og vinsælasti bjórstíll heimsins uppruninn frá Pilsen í Bæheimi 1842.  Þessi tékkneski bjórstíll tók við af hinum dökka Munchen lager og hefur allar götur síðan verið fyrirmynd annarra lager bruggara í heiminum.  Orðið pilsner þýðir í raun sama og ljós lager, en stundum ruglar þetta menn í ríminu.  "Pilsner" ætti maður kannski bara að nota um ljósan lager sem er bruggaður á sama hátt og sá upprunalegi

Portari :
Portari er dökkt og frekar sterkt öl sem upprunalega varð til þegar menn blönduðu saman ódýrum óþroskuðum bjór (mildum brúnum bjór) við dýrari eldri bjór.  Portarinn er með kryddaðan súkkulaði karakter og gerður úr enskum humlum.  Lakkrís rót, súkkulaði malt, svart malt, og ýmislegt fleira eru dæmi um hráefni sem notuð hafa verið í bruggun portara í gegnum tíðina.

R:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Reyk bjór (Rauchbier, bjórstíll)

Reyk bjór / Rauchbier :
Þessi þýski bjórstíll varð frægur í Bamberg í norður Bæjaralandi á árum áður.  Bjór þessi er þýskur lager sem bruggaður var á svæðinu en "reyk" viðurnefnið kom vegna þess að maltið sem notað var í bjórinn var þurrkað yfir opnum eldi og fékk því reyktan karakter fyrir vikið.

S:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Saison (árstíðar bjór) - Saccharomyces carlsbergenis - Saccharomyces uvarum - Saccharomyces cerevisiae - Sveppaður - Stát (Stout, bjórstíll)

Saison (árstíðar bjór) :
Saison (árstíðar bjór) er belgískur bjórstíll eða sumar öl sem ættaður er frá frönsku mælandi suðurhluta Belgíu. Bjór þessi var venjulega bruggaður á veturna eða vorin og svo geymdur fram á sumar og drukkinn yfir sumarmánuðina. Saison bjórar þurftu að vera  frekar humlaðir til að haldast ferskir yfir sumarið en þó ekki of rammir svo þeir væru svalandi á heitum sumardegi.    Þessir bjórar eru líka þekktir fyrir að vera afar gosmiklir en gosið safnast fyrir í flöskunni yfir geymslutímann. Oft er svo ýmsum kryddum eða jurtum bætt við til að lífga bjórinn aðeins við.  Nú á tímum er afar fá brugghús sem brugga þessa bjór perlu og má segja að stíll þessi sé að deyja út.

Saccharomyces carlsbergenis :
Gersveppur sem notaður er við lagergerjun.  Sveppurinn er botngerjari sem þýðir að hann leitar niður að botni gerjunartanks við gerjun. Hann kann best við sig við lágt hitastig.

Saccharomyces uvarum :
Gersveppur sem notaður er við lagergerjun.  Sveppurinn er botngerjari sem þýðir að hann leitar niður að botni gerjunartanks við gerjun. Hann kann best við sig við lágt hitastig.

Saccharomyces cerevisiae :
Gersveppur sem notaður er við ölgerjun.  Sveppurinn er toppgerjari sem þýðir að hann leitar upp að yfirborði gerjunartanks við gerjun. Hann kann best við sig við hátt hitastig og við gerjun gefur hann frá sér estera sem eru svo einkennandi fyrir ölið.

Stát (Stout) :
Þessi afkomandi portara er oftast svart eða dökkbrúnt öl sem inniheldur hátt hlutfall ristaðs korns.  Státar eru oft sætir og mjög maltaðir en einnig eru þeir oft rammir og þurrir.  Þetta eru mjúkir bjórar, stundum mjólkurkenndir og oftast með fína mjúka froðu.  Algengt er að finna reykt bragð, kaffi og stundum súkkulaði.

Dæmi um sætan stát er Samuel Smith's Outmeal Stout.

Dæmi um þurran stát er Guinness og Murphy's Irish Stout

Sveppaður :
Orðatiltæki sem ég nota persónulega yfir það þegar ég finn bragð af gersveppnum í bjórnum.  Oft er þetta svona "frúttað" bragð en samt ekki eins og ávextir.  Þetta bragð er aðeins af ölinu en ekki lager. Gæti verið pínu súrt en samt sætt svona gerbragð???

T:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö
 

Trappist Öl (ekta klausturbjór, bjórstíll) - Tripel

Trappist Öl :
Aðeins eru til 6 brugghús í heiminum í dag sem brugga raunverulegan klausturbjór, þ.e.a.s klausturbjór sem bruggaður er í alvöru klaustrum af alvöru munkum.  Trappist þýðir einfaldlega að hér sé ósvikinn klausturbjór á ferð.  Trappist bjórarnir eru : Chimay, La Trappe, Orval, Westmalle, Rochefort og Westvelteren

Tripel/Tripple :
Ölið frá Belgum er oft mjög sterkt (belgian strong ale) og er jafnan skipt í 3 til 4 flokka eftir styrkleika.  Öl fyrir ofan hið hefðbundna alk magn kallast dubbel og er svona í kring um 6.0%. Tripel er svo næsti flokkur fyrir ofan og er í kring um 9.0 % að styrkleika.  Svo er til Quadrupel og þá erum við að tala um 10.0% og yfir.

W:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Weizen/Wheat beer/Witbier (Hveitibjórar, bjórstíll)

Weizen/Wheat beer/Witbier :
Hveitibjór er eins og nafnið bendir til bjór sem bragðast eins og hveiti..............eða hvað?  Nei með hveitibjór er átt við að í stað þess að nota eingöngu maltað bygg til að gefa gerlinum sykrur þá er einnig notað hveiti á móti maltinu sem meðhöndlað er á ákveðin hátt líkt og byggið.  Hveitibjórar eru afar svalandi og mildir og alveg ómótstæðileg hressing á heitum sumardegi.   Menn halda oft að hveitibjórar hljóti að vera þungir og matarmiklir sökum þess að í þeim er hveiti og einnig hve gruggugir þeir eru en þetta er samt algjör misskilningur.  Í alla hveitibjóra er svo notaður ölsveppur á borð við Saccharomyces cerevisiae og eru þeir því öl.

Belgar eru frægir fyrir sinn hveitibjór sem kallast witbier (hvítur bjór) en hann er mildur, hvítur að lit eða ljós og gruggugur og ekki með sterkan mikinn karakter.  Oft er notuð ýmis krydd í bjórinn svo sem coriander, cumin auk þess sem appelsínubörkur eða sítrus hvers konar er vinsæll.

Dæmi um belgískan hveitibjór er Hoegaarden.

Þjóðverjar brugga einnig afar góðan og vinsælan hveitibjór sem kallast þar í landi weizen eða weissbier.  Bjór þessi er eins og sá belgíski, fallega ljóshvítur eða gulur og mattur (stafar af gerinu sem er í flöskunni og framkvæmir þar seinni gerjun).  Í bragði og lykt má oft greina blöndu krydds og ávaxta (frútt) á borð við banana, negul og epli.  Þjóðverjar hanna líka afar tignarleg hávaxin glös undir sinn hveitibjór þar sem miðað er að því að taka á móti hinni miklu froðu sem myndast þegar bjórnum er hellt í glas.  Mjög skemmtilegt að drekka úr svona glasi og menn geta prófað það á Kaffibrennslunni ef þeir panta sér Erdinger.   Oft má sjá "Hefe Weisse" á þýskum hveitibjór umbúðum en það þýðir að þetta er bjór með gerinu í (ósíaður bjór).  Sá bjór er náttúrulegri en sá síaði og hann er líka bragðmeiri.  Dæmi um þýskan hveitibjór er Erdinger og  Eichbaum

Ö:

A B C D E F G H I J K L M P R S T W Ö

Öl (Ale, bjórfjölskylda)

Öl :
Ölið (ALE) er afkomandi hins upprunalega forna bjórs frá Egyptalandi og Babýlon og á sér augljóslega mun lengri sögu en lagerinn.  Öl hefur þó verið í undanhaldi í heiminum undanfarin ár sökum gífurlegra vinsælda hins netta  lagers.  Englendingar halda þó enn fasta tryggð við hinn forna stíl en hvergi annars staðar í heiminum er eins mikil neysla á öli.  Á Bretlandseyjum er að finna aragrúa af ýmsum bjórtegundum sem bruggaðar eru með ölsveppnum  og má þar nefna hina  svörtu Státa á borð við Guinnes og svo Portara auk annarra ölgerða af öllum litum og gerðum. Belgar eru líka frægir fyrir sitt öl en þar má finna ótrúlega  fjölbreytni af  hágæða bjór.  Belgar leggja líka mikla alúð við bruggun sína og þeir eru stoltir af hinu mikla úrvali  sem þeir geta boðið upp á. Af  belgískum bjórstílum má nefna hina dularfullu og svalandi hveitibjóra (Witbier, Lambic), fersku fornu ávaxtabjórana (Kriek, Framboise , Faro og Peche), og svo  hina heimsfrægu og einstöku klausturbjóra (Trappist / Abbey).  Öl bjórar finnast svo auðvitað um víða veröld , Þjóðverjar eru t.d. þekktir fyrir sinn hágæða hveitibjór og svo auðvitað dökka lagerinn, en ég ætla ekki að fara nánar út þá sálma hér!  - smelltu hér fyrir yfirlit yfir helstu bjórstíla -
Nánast allt öl á það sameiginlegt að í það er notaður gersveppurinn Saccharomyces cerevisiae sem er heitgerjunar sveppur.  Það þýðir að hann nýtur sín best við hátt hitastig og gerjunin tekur skemmri tíma en hjá frænda hans S. uvarum.  Ólíkt lagersveppnum þá leitar S.cerevisiae upp í efri lög bjórsins við gerjunina og er því stundum nefndur yfirborðsgerjari.